Informujemy, iż Fundacja Aktywizacja zaktualizowała swoją Politykę Prywatności. W celu optymalizacji treści dostępnych w naszym serwisie, dostosowania ich do Państwa indywidualnych potrzeb, korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Użytkownicy mogą kontrolować pliki cookies za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Dalsze korzystanie z naszego serwisu internetowego, bez zmiany ustawień przeglądarki internetowej oznacza, iż użytkownicy akceptują stosowanie plików cookies. Aby dowiedzieć się więcej o rodzajach stosowanych plików cookies oraz o możliwościach zmiany ustawień prosimy zapoznać się z "Polityką Prywatności".

Od Konwencji ONZ do Społecznej Inwencji - edukacja

W ramach projektu „Od Konwencji ONZ do Społecznej Inwencji”, którego celem jest wzmacnianie wdrażania w Polsce konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, zachęcamy Państwa do lektury Społecznego Raportu Alternatywnego z realizacji Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami w Polsce. Dzisiaj prezentujemy kolejny artykuł, dotyczący edukacji.

Artykuł 24 – Edukacja

123. Według danych GUS w roku szkolnym 2012/2013 w szkołach podstawowych uczyło się około 130 tys. uczniów z niepełnosprawnościami, a liczba studentów z niepełnosprawnościami wyniosła 31,6 tys. Należy podkreślić, że liczby te nie obejmują wszystkich osób definiowanych w KPON, jako osoby z niepełnosprawnościami, a dostępne statystyki różnią się w zależności od sposobu zdefiniowania niepełnosprawności. Jednocześnie na pełne wsparcie w ramach systemu oświaty mogą liczyć jedynie osoby z prawnie orzeczoną niepełnosprawnością.

124. Za sukces należy uznać fakt, że obecne przepisy polskiego prawa uznają prawo osób z niepełnosprawnościami do edukacji bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, gwarantując prawnie włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach edukacji i w kształceniu ustawicznym. Równość w dostępie do edukacji zapewnia Konstytucja RP (art. 70) oraz podstawowy akt prawny dotyczący edukacji, jakim jest w naszym kraju ustawa o systemie oświaty. Odpowiednikiem ustawy o systemie oświaty w zakresie szkolnictwa wyższego jest Prawo o szkolnictwie wyższym, która w art. 13 wskazuje na konieczność stwarzania osobom z  niepełnosprawnościami warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych.

125. Jednocześnie doświadczenia zebrane przez organizacje społeczne Rzecznika Praw Obywatelskich wnioski pokontrolne Najwyższej Izby Kontroli, jak też wywiady zrealizowane w ramach jednego z projektów badawczych Instytutu Badań Edukacyjnych wyraźnie wskazują, że prawo do edukacji włączającej wyprzedza praktykę. Uczniowie z niepełnosprawnościami wciąż napotykają na wiele barier związanych z realizacją swoich praw. Przede wszystkim w zakresie indywidualizacji wsparcia na poziomie konkretnej szkoły. Jednym z dowodów są dostępne statystyki edukacyjne, które wskazują wyraźnie na istnienie procesu przechodzenia uczniów z edukacji włączającej do szkół specjalnych wraz z wiekiem. O ile na poziomie przedszkoli odsetek dzieci z niepełnosprawnościami w szkołach specjalnych wynosi 23%, to w szkołach podstawowych 45%, gimnazjalnych 51%, a  ponadgimnazjalnych 78% uczniów (System Informacji Oświatowej, dane za wrzesień 2013). Skala tego zjawiska wskazuje, że przynajmniej w części jest to spowodowane dyskryminacją uczniów z  niepełnosprawnościami, jak i rozmijaniem się zasad prawa z praktyką.

126. Problemem jest także edukacja osób głuchych, przede wszystkim w zakresie nauki polskiego języka migowego, jak i nauki dwujęzycznej. Być może dla głuchych dzieci lepszym rozwiązaniem byłaby szkoła specjalna z edukacją w języku migowym. Na istotne bariery napotykają także wszystkie osoby wykorzystujące alternatywne formy komunikacji. W niewystarczającym zakresie zatrudnia się także nauczycieli z niepełnosprawnościami. Jednocześnie istnieją ograniczone możliwości wsparcia osób z niepełnosprawnościami na poziomie studiów wyższych trzeciego stopnia (doktorat), jak i  w  ramach kontynuacji kariery naukowej, np. strony internetowe obsługujące systemy grantowe nie spełniają wymagań WCAG 2.0. Całkowicie pozbawione wsparcia są osoby chcące się uczyć w trybie pozaszkolnym, np. edukacja ustawiczna. Programy wspierające edukację na poziomie powyżej średniego wykształcenia są w Polsce realizowane, chociaż sposób organizacji sprawia, że korzystanie z nich jest utrudnione. Trzeba także wskazać na problemy z kształceniem zawodowym, które nie jest adekwatne do możliwości osób z niepełnosprawnościami oraz wymagań rynku pracy. Przykładem może być kształcenie osób głuchych w zawodach, w których wykorzystuje się maszyny w ruchu przy równoczesnym niedopuszczaniu przez lekarzy medycyny pracy do wykonywania pracy przy takich maszynach. Na uznanie zasługuje jednak program tworzenia podręczników dostosowanych do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami, w szczególności z niepełnosprawnością wzroku.

127. Wśród kluczowych barier w pełnym wdrożeniu zasad Konwencji należy wskazać na:

• brak akceptacji dla idei włączania uczniów z niepełnosprawnościami wśród części nauczycieli i rodziców dzieci pełnosprawnych,
• brak odpowiednich kompetencji wśród części nauczycieli oraz wsparcia metodycznego,
• brak szeroko rozumianej infrastruktury (budynki, specjalistyczny sprzęt, pomoce dydaktyczne) dostosowanej do potrzeb uczniów z niepełnosprawnościami,
• zasady finansowania edukacji niegwarantujące pokrycia kosztów wsparcia na poziomie danej szkoły, do której uczęszcza uczeń. Wynika to z naliczania środków z tytułu niepełnosprawności w postaci subwencji, a nie dotacji, tzn. dodatkowe pieniądze są naliczane na ucznia, ale trafiają nie do konkretnej szkoły, ale do organu prowadzącego, który ma swobodę ich wydatkowania,
• brak rozwiązań (np. w postaci szybkiej ścieżki mediacji) pozwalających na szybkie rozwiązanie konfliktu szkolnego w przypadku jego wystąpienia.

128. Podsumowując prawo polskie umożliwia realizację zasad zawartych w art. 24, ale ich nie gwarantuje, jak i nie zapewnia odpowiedniego wsparcia w wypadku wystąpienia sytuacji problemowych.

Fragment pochodzi ze Społecznego Raportu Alternatywnego z realizacji Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami w Polsce współtworzonego przez przedstawicieli środowiska pozarządowego oraz osoby z niepełnosprawnościami. Cały Raport dostępny pod poniższym linkiem

http://konwencja.org/cala-tresc-raportu/

Projekt realizowany jest w ramach Programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego ze środków Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Od konwencji ONZ